Parmak Ay`ı gösterdiği zaman parmaklara değil Ay`a bakmak lazım !!

Bu sözler bana değil Maya halkının bilgelerine ait.Bugün Dünyanın 7 harikasından biri olan Eski Maya Uygarlığına ait şehirlerden Chitchen Itza hakkında yazmak istiyorum.Chitchen Itza Meksika`nın Yucatan şehrinde keşfedilen  antik bir Maya şehri.

Aslında yakın zamanda hepimiz Maya uygarlığı ile yakından ilgilenmiştik. Maya takviminin 21 Aralık 2012 de bitmesini her nasılsa kıyametin kopacağı tarih olarak düşünen hatırı sayılır bir kalabalık Şirince`ye akın etmişti. Kıyamet kopmadığı gibi sonuç olarak Şirince Şaraplarına zam gelmişti.Ama Maya uygarlığı bundan çok çok daha  fazlası.

Yucatan şehrinde keşfedilen Chıtchen Itza ; Itzanın Ağzı demek.Bölgeye ilk yerleşimlerin MS 750 yıllarında yapıldığı tahmin ediliyor.Içerisinde 7 tane piramit ve farkı amaçlarla kullanılan diğer yapılar var.Zamanla zenginleşen Chichen Itza bölgede aktif rol oynamaya başlamış ve merkez şehirlerden biri haline gelmiş.Tabiki bunda aynı şehirde yaşayan Toltec Halkı`nın da katkısı var.Çok kültürlü olmanın getirdiği çeşitlilik mimari ve şehir hayatına da yansımış .Bu da şehri diğer Maya şehirlerinden ayıran bir özellik.

Aslında hep Yucatana gelmek için plan yapıyorduk fakat Cozumel adasından Yucatan `a ulaşmak için 45 dakikalık bir Feribot ve ardından yaklaşık 2 saatlik otobüs yolculuğu gerekiyor. Fakat bugün rüzgar tersten esti ve bize şans getirdi.Öyle bir şans ki yağmur ve rüzgar dalışları iptal etti.Bizde şirket içindeki turlardan birine mi katılsak diye düşünürken müdürümüz uçakla Yucatana gitmek istermisiniz diye sorunca hemen atladık tabi.Uçağın parası şirket tarafından zaten ödendiği için tek yapmamız gereken boş koltukları doldurmak oldu.Zaten normal şartlarda da kendi turlarımıza ücretsiz olarak katılma hakkımız var fakat uçakla olan bu tur baya bir süpriz oldu.

Havanın rüzgarlı olmasından dolayı ben uçağın kalkasına pek ihtimal vermiyordum hatta biraz da tırsıyordum.İtiraf etmek gerekirse normal şartlarda da uçak yolculuğundan biraz korkarım.Gözüm hep mürettebatta olur acaba bir hareketlilik olur mu diye . Uçak firmasındaki bayan henüz iptal olmadığını ama pilotun son kararı vereceğini söyledi .Havalimanına transferimizi gerçekleştirdik ve 45 dakikalık yolculuk için uçağa bindik . Daha önce buna benzer bir yolculuğu Bahamalarda adalar arasında yapmıştım fakat o baya ilginçti çünkü yol boyunca uyuşturucu kaçakçılarının düşürdüğü benzer model uçakların üstünden uçmuştuk.

Cozumel adası `nın yukarıdan manzarası . Sağdaki kayık !!

Yol buyunca manzara inanılmaz güzeldi .Meksika`nın doğal güzelliklerinin tadını çıkarttık. Anakaraya vardıktan sonra ufacık havalimanından çıkıp bizi bekleyen araca gittik . Herşey çok güzel organize edilmişti .

Meksika`nın özellikle bu bölgesi su bakımından çok zengin . Bir çok Cenote ve yeraltı su kaynağı mevcut . Bu da Mayaların buraya yerleşmeleri ve bu bölgedeki yerleşimlerinin zenginleşmesinde önemli rol oynamış.Cenoteler sadece su kaynağı olarak değil Mayaların insan kurban ettikleri törenlerde de kullanılmış. Chitzen Itza nın kuzeyinde bulunan Sacret Cenote ` nin içinde hala O dönemde kurban edilen insan kemiklerini bulmak mümkünmüş.

Yukarıdaki şehrin tam ortasında bulunan Ispanyolca Kale anlamına gelen EL Castillo veya diğer adı ile Kukultan Tapınağı bulunuyor. Mayaların Astronomi ile ilgilendiklerini biliyoruz ve bu bilgilerini mimaride de kullanmışlar anlaşılan. Kukultan Piramidinin her bir köşesi 91 basamak merdivenden oluşuyor . 4kere 91 ve en üstteki  kubbeyi de ekleyince 365 yani 1 yılın gün sayısını veriyor. Ayrıca gece ve gündüzün eşit olduğu  Ekinoks tarihlerlerinde güneş ışığının geliş açısıyla tapınak merdivenlerinde bulunan yılan figürlerinin çeşitli gölge oyunları yaptıyormuş.

Mayalıların birden fazla hatta 3 tane farklı takvim sistemi kullanmışlar . Bunlardan biri Güneş takvimi ve bir maya güneş yılı 18 aydan oluşur. Tesadüf ki Kukultan tapınağı 18 derecelik bir açı ile yapılmıştır . Şimdi bu tesadüf olabilir , bu kadar muazzam tapınaklar inşaa eden bir uygarlık zemini düzlemeyi unutmuş olabilir vs fakat burda bir ekleme yapmak istiyorum.Kukultan Tapınağı Maya halkının Güneş Tanrıları için inşaa ettikleri bir takvim aslında . Yani adamlar takvimlerini kağıtla değil piramit yaparak anlatmışlar.

Maya uygarlığının kulladığı diğer takvimler ise Dini Takvim ve Venüs Takvimi.Dini takvimlerinde bir ay 20 gün ve 13 aydan oluşuyormuş. Rahiplerin bir diğer başarısı da Venüs` ün bir yılının eksiksiz şekilde 584 gün olarak hesaplamalarıymış.Yaptıkları bütün bu gözlemler sonucunda da bir yılı 365.2420 gün olarak hesaplamışlar .Bugün kullandığımız takvim 1 yılı 365.2422 gün olarak temel alır .

Eski Mısır` ın aksine Mayalar o tarihlerde de yazı dili kullanmışlar . Ben tapınaklarda veya duvarlarda bir yazıya rastlamadım fakat müzelerde örnekler bulmak mümkünmüş.Yakın zamanda Maya dilleri ve Türkçe`nin de içinde olduğu Altay dilleri arasındaki benzerlikler araştırılmaya başlanmış ve Cumhuriyet tarihinde de bu araştırmaları Atatürk başlatmış.Bu arada Maya dili hala yaşayan bir dil ve şuan 6.5 milyon insan bu dili konuşuyor.

Mayalar Orta Amerikanın çeşitli yerlerine dağılmış bir uygarlık aslında ve hiyerarşik bir yönetim biçimini benimsemişler . Fakat Chichen Itza yı kapsayan MS 800lü yıllarda kral ülkeyi tek başına yönetmek yerine bugünkü bakanlar kuruluna benzeteceğimiz bir yapı ile yönetmeye başlamış.Şehirleri daha ufak birimleri ayırıp yöneticiler atamış ve ülke ile ilgili kararlar bir mecliste alınmaya başlanmış.

Özel mülkiyet yokmuş toprağı herkes ortak işliyormuş . Din adamları tarım ve diğer faaliyetlerin dışında tutulsa da hasat zamanı üretimden paylarını alıyorlarmış.Aslında kendiside bir Maya olan Rehberimiz kendince Maya tarihini ikiye ayırmış. Eski dönemde doğa ile daha iç içe yaşayan barışçıl Maya halkı ve daha sonraları şehirlerin büyüyüp gelişmesi ile zenginleşen , geleneklerinden  uzaklaşan ve gözü kara savaşçı Maya halkı.Ben bu ikinci savaşçı halkı birazda o dönemde bölgede tehdit haline gelen İspanyollara bağlıyorum. Topraklarını korumak için zamanla savaşçı olan bir toplum zaman içerisinde ganimet ve toprak için saldırganlaşmış sanırım.

Bu arada Maya uygarlıklarında Kralın rolu biraz daha farklı çünkü kral bir din adamı ayrıca.Mevsimlerden ve yağmurlardan sorumlu . Öyle muhtarlarla toplantılar , parti kurulları falan gibi boş işlerle uğraşmıyor.Mısır ektik yağmur gerekli diyosun Kral gerekini yapıyor . Ayrıca eğer gerekirse Tanrılara kendisini de kurban edebiliyormuş . Rehbere hiç örneği var mı diye sordum bana kısaca onlar aralarında ayarlıyolardır dedi ben mesajı aldım.

Maya uygarlığında din önemli bir yer tutuyormuş . Din adamları Samanlar siyasi ve ekonomik güce de sahiplermiş.Aslında o zaman onlar bundan haberdar olmasa da dinleri diyalektik bir sistem üzerine kurulmuş yani iyi ve kötü sürekli savaş halinde . Her şer`de bir hayır vardır inancıda varmış.Inançları gücünü doğadan alıyormuş ve tanrılarını doğada yağmurda , güneşte , yıldırımda arıyorlarmış.

Eğer henüz izlemediyseniz Apocalypto filmini tavsiye ederim.Burada çekilmemiş olsada çok benzer bir ortam yaratılmış .

Bu arada bu alan yanlış hatırlamıyorsam 1970 lere kadar şahsa ait bir araziymiş fakat Unesco koruma altına alıp Dünyanın 7 harikasından biri olunca arazi kamulaştırılmış.

Yazı boyunca çokça bahsettiğim Cenoteler hakkında bilgi almak istiyorsanız Dalış Yazıları bölümünde  yaptığımız Cenote dalışı ile ilgili bir yazı var . Oradan detaylı fotoğrafları görebilirsiniz.

Bizim Maya Topraklarındaki seyahatimiz bu kadar eğer bir gün o taraflara giderseniz Chichen Itza ve benzer diğer şehirlere gitmenizi tavsiye ederim.Bu arada Maya teyzeleri çok güzel çökelekli gözleme yapıyor .

İyi Eğlenceler

 

Yazar

Yorum Yaz

Pin It