Siz hiç gerçek deniz kızı gördünüz mü ? Ben gördüm !!

Yaş ortalaması biraz hayallerimin üstündeydi ayrıca elleri ve yüzleri yaşadıkları yorucu ve zorlu hayatın izlerini taşıyordu ama evet ben gerçek deniz kızları ile tanıştım !!

Bugün biz onları Haenyo olarak biliyoruz . Özellikle Güney Kore’nin bugün turistlik şirin bir adası olan Jeju Adasında. Haenyeo’lar sadece Jeju Adasına özgü değil tabi . Japonya’nın bazı adalarında da kadın dalgıçlar bulunuyor fakat farklı ‘’ Ama ‘’ olarak çağırılıyorlar.Peki kim bunlar ?

İlk izlenimlerle bir tanım yapmak gerekirse yaş ortalaması 50 üzeri olan bir grup kadın dalgıçın hergün okyanusa açılıp , 10-15metrelere dalış yapıp deniz süngeri , deniz kabukları , yengeç , salyangoz .. vs toplayıp satarak geçimlerini sağlamaya çalışması . Ama tabi bu kadar basit değil .

Bölgede okyanusa yapılan ticari dalışların ilk kaydı 1460 yılına kadar uzanıyor. Bu döneme dair bilgiler çokta aydınlık değil fakat öğrendiğim kadarıyla erkekler dalışları yapıyor ve kadınlarda diğer işlerde destek veriyormuş.Fakat sonra ne olduysa bu iş bir anda kadınlar tarafından devralınmış.Bana en mantıklı gelen teori o dönemde sömürge olan Kore’nin erkekler nüfusunun büyük kısmının askere alınmış olduğu . Durum böyle olunca kadınlar bu görevi devralmak zorunda kalmış . 1948-1954 yılları arasında ve Kore Savaşı boyunca Haenyo faaliyetlerinin en az olduğu dönem çünkü bu sefer kadınlarda cephede yer almışlar veya cephe gerisinde hizmet etmişler.Bu dönemde zaten Japonya ile adalar konusunda da sürekli sıkıntı halinde olan Kore’de nüfüs iyice azalmış.1970 yılına gelindiğinde ise Haenyolar için büyük patlama dönemi diyorlar çünkü diğer Asya ülkeleri ile ticaret gelişmiş ve özellile Japonya’ya deniz ürünleri ihracatı iyice artmış.Bu dönemde 14.000 civarında Haenyo olduğu iddia ediliyor . Hatta öyle ki erkekler Haenyo ile evlenmek istiyormuş . Gelelim günümüze ..Haenyo Geleneği anneden kıza geçen bir gelenek . Maalesef günümüzde pek gözde değil artık . Gençler artık Hanyeo geleneğini devam ettirmek yerine gökyüzünü bile zar zor gördükleri kocaman şehirlerde yaşamayı tercih ediyorlar . Bir çoğu belli bir yaştan sonra yaşadıkları yerleri terk edip gidiyormuş.Bugün Haenyo geleneğini devam ettirenlerin sayısının 4500 olduğu söyleniyor. Yaş ortalaması 50 civarı . En yaşlı Haenyo 89 yaşında fakat 80 yaşlarında bir çok Haenyo görmeniz mümkün . Günlerinin 7-8 saatini okyanusta geçiriyorlar kalan birkaç saatte genelde tarlada çalışıyorlarmış.Eğer Jeju Adasına giderseniz Seobudo Myeongpum Raw Fish Street’e gidin . Ufak balıkçı dükkanlarının kenarında henüz kurumamış eski moda dalış elbiselerini görebilirsiniz .

Peki ben nasıl tanıştım 🙂

Şubat ayı ve Güney Kore Buz gibiydi . Jeju Adasına dalış gitmeye karar verdik hem de ilgilendiğimiz birkaç eğitim vardı onları tamamlarız diye düşündük.Arkadaşlarımızla beraber toplam 6 eğitmen sabahın erken saatlerinde Jeju Adasına indik ve hem dalış merkezinin hem de konaklayacağımız yerin olduğu bölgeye doğru yola koyulduk.Dalış merkezine gittiğimizde dışarda yağmur ve soğuk bir rüzgar vardı . İçeri girer girmek sıcak kahve için kahve makinasına yapıştım.Yağmur damlalarının arasından camdan dışarsını izlemeye çalışırken ufak mobilet veya scooter tarzı motorlarla teker teker bir grup kadının geldiğini gördüm . Henüz inşaatı bitmemiş gibi görünen bir apartmanın alt katında hazırlanmaya başladılar . Ben daha ne olduğunu bile anlamadan çevremde bana şu olanları anlatıcak birini ararken bir tekne iskeleye yanaştı ve gittiler .. Haenyolar hakkında birşeyler duymuştum ama gerçek olduğundan bile emin değildim. Bu sırada aslen Jeju Adasında doğmuş olan eğitmen arkadaşım .Merak etme akşama dönücekler o zaman tanışırsın dedi. Meğer babannesi bir Haenyomuş. Tabi bunu bana söylediğine benim ardı ardına gelen sorularım yüzünden pişman olmuştur kesin 🙂

Su sıcaklığı yüzeyde 14 derece idi . Biz kuru elbiselerimiz içinde gayet konforlu dalışlarımızı yaptıktan sonra dalış merkezine döndük.Buna rağmen birçoğumuz ben dahil soğuktan şikayet ediyorduk . Yine tabiki kahve makinasını kendime kapattım .Ve kısa bir süre sonra Haenyoları götüren tekne ufukta gözüktü.Arkadaşıma fotoğraflarını çekmeme izin verirler mi diye sordum ; sorun olmaz dedi . Hemen iskeleye koştum aralarına kaynadım . Kullandıkları dalış elbiselerini gördükten sonra az önce soğuktan şikayet ettiğim için çok utandım.Arkadaşım babannesinden küçükken duyduğu cümleyi söyledi .

‘’ Gençken çok aldırış etmiyorduk soğuk havaya ama yaşlanıktan sonra zor oluyor ..

İskeleye gittiğimde topladıkları deniz ürünlerini çuvallayıp , çuvalları da sırtlayıp kamyonetlerle bekleyen alıcılara taşıyorlardı . Nasıl oldu anlamadım bir anda kendimi çuval taşırken buldum . Haenyeolarda bana sanki yıllardır beraber dalış yapıyormuşuz gibi birşeyler söylüyorlardı . Sonra içlerinden bir tanesi çuvalını açıp bana içinde hala canlı bir yengeç olan çok güzel bir deniz kabuğu hediye etti . Ben hiç istemeye istemeye Hanyeolar görmeden kabuğu ve içindeki canlıyı ait olduğu okyanusa geri iade ettim..

Çuval taşıma işlemi bittikten sonra yavaş yavaş kendi aralarında şakalaşarak motorlarına atlayıp sabah tekrar buluşmak üzere evlerinin yoluna koyuldular …

Kore Şamanizmi Haenyolar arasında hala çok yaygın.. Bugün hala her yıl Ocak ayında Yeondeung Halmong bölgesinde buluşup Rüzgar tanrısına onları güvende tutması için dua ediyorlar..

Jeju Adasına yaptığım bu seyahatte çok keyif aldım . Başka bir yazıda anlatmak isterim fakat Hanyeolarla beraber geçirdiğim o kısacık vakit benim için bütün seyahate yetti .

Sevgilerimle

Anıl Avcı

Yazar

Yorum Yaz

Pin It